Wet van de barmhartige Samaritaan

First Aid & CPR Belgium

De barmhartige Samaritaan: medeleven en bescherming

De uit de Bijbel (Lucas 10:25-37) afkomstige parabel van de barmhartige Samaritaan vertelt hoe een voor dood achtergelaten reiziger wordt gered door een onbekende die hem verzorgt en zich over hem ontfermt. Naast de religieuze context draagt zij een universele boodschap: de morele plicht om anderen in gevaar te helpen, uit medeleven en onbaatzuchtigheid.

Geïnspireerd door dit beginsel zijn er wereldwijd talrijke zogenoemde barmhartige-Samaritaanwetten uitgevaardigd die hen beschermen tegen juridische vervolging die te goeder trouw hulp bieden in een noodsituatie. De precieze reikwijdte van die bescherming verschilt echter per rechtsgebied: hieronder leest u wat de voor uw regio geldende wet bepaalt.

Citaat van de wettekst

Geldende wet Artikel 422bis van het Belgische Strafwetboek (Code pénal / Strafwetboek) — "schuldig verzuim" / het nalaten van hulp aan een persoon in ernstig gevaar, ingevoerd bij de wet van 6 januari 1961.
Reikwijdte van de bescherming Wie nalaat hulp te verlenen, of hulp te verschaffen, aan een persoon die aan een ernstig gevaar is blootgesteld — terwijl hij de toestand zelf heeft vastgesteld of deze hem is beschreven door degenen die om zijn tussenkomst verzoeken — pleegt een misdrijf. Het verzuim is slechts strafbaar indien de persoon had kunnen ingrijpen zonder ernstig gevaar voor zichzelf of voor anderen. Wie rechtstreekse hulp kan bieden, mag zich niet beperken tot het louter verschaffen van hulp. Er is geen afzonderlijke civiele immuniteit voor de leken-hulpverlener voorzien. (Het nieuwe Belgische Strafwetboek, van kracht in 2026, neemt het misdrijf over onder hernummerde bepalingen.)
Plicht om hulp te bieden Ja
Sanctie bij nalaten van hulpverlening Gevangenisstraf van acht dagen tot één jaar en/of een geldboete van 50 tot 500 euro (basisbedrag, vóór de wettelijke opdeciemen). De straf wordt verhoogd tot twee jaar wanneer de persoon in gevaar minderjarig of in een kwetsbare toestand is.
AED-aansprakelijkheidsbescherming Nee
Wettelijke plicht om hulp te bieden

Uw bescherming krachtens de wet

In België maakt artikel 422bis van het Strafwetboek het nalaten van hulp aan een persoon in gevaar tot een misdrijf: wie als hulpverlener ingrijpt, handelt dus mét de wet, niet ertegen. Het verzuim is slechts strafbaar wanneer men had kunnen ingrijpen zonder ernstig gevaar voor zichzelf of voor anderen — voorzichtigheid blijft altijd toegestaan. Er bestaat geen afzonderlijke civiele immuniteit voor de leken-hulpverlener, maar het strafrechtelijk kader erkent duidelijk de rechtmatigheid van eenieder die te goeder trouw helpt. (Het nieuwe Belgische Strafwetboek, van kracht in 2026, neemt dit misdrijf over onder hernummerde bepalingen.)

Plicht om hulp te bieden

In België wordt het helpen van een persoon in ernstig gevaar niet aan uw oordeel overgelaten: zodra u de situatie vaststelt of om hulp wordt gevraagd, verplicht de wet u tot handelen — en als u rechtstreekse hulp kunt bieden, mag u zich niet beperken tot het waarschuwen van iemand anders. Schuldig verzuim wordt bestraft met acht dagen tot één jaar gevangenisstraf en/of een geldboete, oplopend tot twee jaar wanneer het slachtoffer minderjarig of kwetsbaar is. Let op: het gebruik van een AED door een leek valt onder een administratief kader (arrêté royal du 21 avril 2007 / koninklijk besluit van 21 april 2007), zonder AED-specifieke civiele immuniteit. Een opleiding volgen is de zekerheid dat u die verplichting nuttig kunt nakomen.

Waarom opleiding essentieel is

De Belgische wet vraagt u om rechtstreeks te helpen wanneer u kunt — maar u moet ook weten hoe. Bij een hartstilstand daalt de overlevingskans met ongeveer 10 % per verstreken minuut, en tijdens de kostbare minuten voordat hulp arriveert, kan alleen de omstander een stilgevallen hart weer op gang brengen. Een opleiding zet die wettelijke verplichting om in een echt vermogen tot handelen: herkennen, bellen, reanimeren, defibrilleren. Wees niet degene die, bij gebrek aan kennis, enkel kon wachten — wees degene wiens handelen ertoe deed.